Araç Pert Değeri Hesaplama: Pert, Sovtaj ve Pert Farkı

Pert, bir aracın kaza sonrası onarımının ekonomik olmaktan çıktığı, yani onarım masrafının aracın piyasa (rayiç) değerinin belirli bir oranını aştığı durumu anlatan halk arasındaki adıdır. Sigortacılıkta resmî karşılığı “tam hasarlı” veya “ağır hasar kayıtlı”dır. Aracınız pert olduğunda sigortanın ödemesi gereken tutar, aracın kaza öncesi rayiç değerine dayanır; ancak sigorta şirketleri çoğu kez bu değeri düşük belirler ve aradaki pert farkını talep etme hakkınız doğar.

trafik kazası sonrasında aracın tam hasarlı (pert) sayılması, sigorta sürecindeki en önemli aşamalardan biridir. Ancak birçok araç sahibi, sigorta şirketinin belirlediği rayiç değerin düşük hesaplanması, sovtaj bedelinin hatalı belirlenmesi veya ibraname (mutabakatname) imzaladığı için haklarını kaybettiğini düşünmesi nedeniyle önemli maddi kayıplar yaşamaktadır.

Bu rehberde; pert nedir, araç hangi durumda pert sayılır, sovtaj nedir, pert tazminatı nasıl hesaplanır, pert farkı nasıl talep edilir, mutabakatname imzalamadan önce nelere dikkat edilmelidir ve 1 Temmuz 2026 sonrası yürürlüğe giren yeni düzenleme ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Kusur360 Uzman Notu: Pert dosyalarında en sık karşılaştığımız hak kaybı, sigorta şirketinin belirlediği düşük rayiç değerin sorgulanmadan kabul edilmesi ve aceleyle mutabakatname imzalanmasıdır. Bağımsız rayiç ve sovtaj incelemesi birçok dosyada on binlerce liralık pert farkının ortaya çıkmasını sağlamaktadır.

Kısaca: Araç Pert ve Sovtaj Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Pert ne demek?

Aracın onarım masrafının ekonomik olmaması nedeniyle (onarım bedeli, rayiç değerin genellikle %60-70’ini aşan)  tam hasarlı sayılmasıdır. Sigortacılıkta “tam hasar” veya “ağır hasar” kavramları kullanılmaktadır. Pert; bir aracın meydana gelen hasar nedeniyle ekonomik olarak onarılmasının mümkün olmaması durumudur. Burada önemli olan aracın fiziksel olarak tamir edilebilmesi değildir. Bir araç teknik olarak tamir edilebilir olsa bile, onarım maliyeti ekonomik sınırları aşıyorsa eksper tarafından tam hasarlı (pert) olarak değerlendirilebilir.

Araç ne zaman pert olur?

Onarım maliyetinin aracın rayiç değerine oranı dikkate alınır. Uygulamada eksper değerlendirmesi sonucunda ekonomik onarım mümkün görülmezse araç tam hasarlı kabul edilir.

Sovtaj nedir?

Hasarlı aracın hurda veya kalıntı olarak satış değeridir. Yani bir başka deyişle pert olan aracın hasarlı haliyle satılabileceği bedeldir. Sigorta şirketi pert ödemesini yaparken bu bedeli dikkate alır. Sovtajın sabit bir hesaplama formülü yoktur; eksper incelemesi ve piyasa analizine göre belirlenir. Sovtaj bedeli, pert tazminatının hesabında doğrudan rol oynar.

Pert ödemesi nasıl hesaplanır?

Hurda araç sigorta şirketine bırakılırsa: Tam rayiç değer ödenir.

Hurda araç araç sahibinde kalırsa: Rayiç Değer − Sovtaj Bedeli = Ödenecek Pert Tazminatı

Pert farkı nedir?

Sigorta şirketinin belirlediği rayiç değer gerçek piyasa değerinden düşük ise oluşan bakiye alacaktır.

Düşük pert bedeline itiraz edilir mi?

Sigorta şirketinin belirlediği pert bedeli, rayiç değer veya sovtaj bedeline ilişkin eksper raporuna karşı, raporun tebliğinden itibaren 15 gün içinde sigorta şirketine yazılı itiraz edilebilir. Kusur oranına ilişkin itirazlar ise SBM nezdinde, kusur raporunun tebliğinden itibaren 5 iş günü içinde yapılmalıdır. İtirazın reddedilmesi veya sonuç alınamaması hâlinde, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir ya da dava açılarak bakiye pert tazminatı talep edilebilir.

Pert kaydı silinir mi?

Hayır. Sistem kayıtlarından silinmez.

1 Temmuz 2026 tarihinden sonra meydana gelen trafik kazalarında ilgili mevzuat kapsamında tam hasarlı (pert) olarak değerlendirilen araçlar yeniden trafiğe çıkarılamaz ve hurda olarak işlem görür. Bu düzenleme ile ekonomik ömrünü tamamlayan araçların tekrar trafiğe kazandırılmasının önüne geçilmesi amaçlanmıştır.

Pert (Tam Hasar) ve Ağır Hasar Ne Demek?

İkisi de ciddi hasarı anlatır ama sonuçları farklıdır:

Durum	Anlamı
Tam Hasar (Pert Total)	Aracın onarımının teknik olarak mümkün olmaması veya ekonomik olmaması nedeniyle tam hasarlı kabul edilmesidir. 1 Temmuz 2026 tarihinden sonra meydana gelen trafik kazalarında ilgili mevzuat kapsamında tam hasarlı sayılan araçlar hurda olarak işlem görür ve yeniden trafiğe çıkarılamaz.
Ağır Hasarlı (Kısmi Pert)	Araç ciddi hasar almıştır ancak onarılması mümkündür. Onarım sonrasında gerekli işlemler tamamlanarak ağır hasar kayıtlı olarak trafiğe dönebilir.

Bir Araç Ne Zaman Pert Olur?

Bir araç, hasarın niteliği ve onarım maliyetinin aracın piyasa (rayiç) değerine göre ekonomik olmaktan çıkması hâlinde tam hasarlı (pert) kabul edilir. Nihai değerlendirme, eksper raporu ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılır. Uygulamada onarım maliyetinin rayiç değerin yaklaşık %60-70’ini aşması tam hasar değerlendirmesine yol açabilse de bu oran tek başına bağlayıcı bir kriter değildir. Aracınızın güncel rayiç değerini Araç Rayiç Bedeli Belirleme sayfamızdan kontrol edebilirsiniz.

Sovtaj (Hurda) Bedeli Nedir?

Sovtaj bedeli, pert olan aracın hasarlı hâliyle taşıdığı ekonomik değerdir; yani aracın “hurda/kalıntı” olarak satılabileceği tutardır. Sovtajın sabit bir hesaplama formülü yoktur; eksper incelemesi ve piyasa analizine göre belirlenir. Sovtaj bedeli, pert tazminatının hesabında doğrudan rol oynar (aşağıda).

Pert Değeri (Tazminat) Nasıl Hesaplanır?

Pert tazminatının temeli, aracın kaza öncesi rayiç değeridir. Hurdanın (sovtajın) kimde kalacağına göre iki yol vardır:

• Hurdayı siz alırsanız: Ödeme = Rayiç Değer − Sovtaj Bedeli.
• Hurdayı sigortaya bırakırsanız: Ödeme = tam Rayiç Değer (araç kalıntısı sigortaya geçer).

Örnek:

Araç rayiç değeri: 600.000 TL

Sovtaj bedeli: 200.000 TL

Hurda araç araç sahibinde kalacaksa;

600.000 − 200.000 = 400.000 TL pert ödemesi yapılır.

Hurda araç sigorta şirketine bırakılırsa araç sahibine 600.000 TL ödenir. Rakamlar yalnızca örnektir; kesin tutarlar eksper değerlendirmesine göre belirlenir. Sigorta geçerli sigorta limitleri dâhinde ödeme yapar.

Pert Farkı Nedir?

Pert farkı; Sigorta şirketinin belirlediği rayiç değerin gerçek piyasa değerinin altında kalması nedeniyle oluşan bakiye tazminattır. Kusurlu bir kazada aracınız pert olduysa, eksik ödenen bu farkı kusurlu tarafın trafik sigortasından talep edebilirsiniz. Kusur oranınız sonucu doğrudan etkilediği için önce Kaza Kusur Oranı Sorgulama ile durumunuzu netleştirmeniz önemlidir.

Örneğin;

Gerçek piyasa değeri:

600.000 TL

Sigorta şirketinin kabul ettiği değer:

400.000 TL

Araç sahibinin talep edebileceği 200.000 TL pert farkı bulunmaktadır.

Bu fark çoğu zaman bağımsız ekspertiz raporu, emsal araç ilanları ve bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkmaktadır.

Pert Bedeli Düşük Geldi: İtiraz Nasıl Edilir?

Pert bedeli veya rayiç değerin eksik belirlendiğini düşünüyorsanız, eksper raporunun tebliğinden itibaren 15 gün içinde sigorta şirketine yazılı olarak itiraz edebilirsiniz. İtiraz üzerine gerekli görülmesi hâlinde ikinci eksper veya hakem eksper görevlendirilebilir. Kusur oranına ilişkin itirazlar ise kusur dağıtım raporunun bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde SBM üzerinden yapılmalıdır. İtirazın reddedilmesi veya eksik ödeme yapılması hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir veya dava açılabilir.

Pert Kayıtlı Araç Ne Demek? Kaydı Silinir mi, Alınır mı?

Pert kaydı, aracın plakasına ve tescil geçmişine kalıcı olarak işlenir; sonradan silinmez. Ağır hasarlı araçlar, gerekli onarımlar ve teknik kontroller tamamlandıktan sonra “ağır hasar kayıtlı” olarak yeniden trafiğe çıkabilir. Buna karşılık, 1 Temmuz 2026 tarihinden sonra meydana gelen trafik kazalarında ilgili mevzuat kapsamında tam hasarlı (pert) sayılan araçlar hurda olarak tescil edilir ve yeniden trafiğe çıkarılamaz. Bu kayıtlar, aracın ikinci el piyasa değerini önemli ölçüde etkileyebilir.

Pert veya ağır hasar kayıtlı bir araç satın alınabilir; ancak bu araçların piyasa değeri daha düşük olabilir, yeniden satışı daha zor olabilir ve geçmiş hasar durumu dikkatle incelenmelidir. Satın alma kararı vermeden önce aracın hasar geçmişi, pert kaydı ve TRAMER kayıtları mutlaka sorgulanmalıdır.

Pert Kaydı Nasıl Sorgulanır?

Bir aracın pert veya ağır hasar kaydı olup olmadığını, hasar/hasar geçmişi sorgusuyla öğrenebilirsiniz. Özellikle ikinci el araç almadan önce bu sorgu, “ağır hasar kayıtlı” bir aracı farkında olmadan satın almanızı önler. Başlıca yollar:

1. e-Devlet: “Araç Hasar/Tramer Sorgulama” hizmetiyle aracın geçmiş hasar kayıtlarını ve varsa pert/ağır hasar durumunu görebilirsiniz.
2. SMS: Plaka bilgisini 5664 numarasına göndererek hasar kaydı sorgusu yapabilirsiniz.
3. Sigorta şirketi / eksper: Poliçe veya satın alma öncesi ekspertizde aracın hasar ve pert kaydı sorgulanır.

Kaydın detayını ve tutarlarını görmek için Geçmiş Hasar Sorgulama ve TRAMER Sorgulama sayfalarımızı kullanabilirsiniz. Unutmayın: pert/ağır hasar kaydı kalıcıdır ve sorguda görünmeye devam eder.

Pert Farkı Talebinde Zamanaşımı

Pert farkı (bakiye pert bedeli) talebinde zamanaşımı, olayın özelliklerine ve talebin hukuki dayanağına göre değişebilir. Hak kaybı yaşamamak için pert farkı talebinin mümkün olan en kısa sürede ileri sürülmesi önemlidir. Dosyanıza uygulanacak zamanaşımı süresi konusunda uzman görüşü alınması önerilir.

Mutabakatname İmzalamadan Önce Dikkat

Sigorta şirketleri çoğu zaman ödeme öncesinde araç sahibine Mutabakatname (Uzlaşma Belgesi) göndermektedir. Bu belge, sigorta şirketinin belirlediği rayiç değer ve ödeme miktarının kabul edildiğini gösteren bir anlaşma niteliğindedir.

Mutabakatname imzalanmadan önce mutlaka; belirlenen rayiç değerin doğru olup olmadığı, sovtaj bedelinin gerçek piyasa koşullarına uygun olup olmadığı, pert tazminatının eksik hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilmelidir.

Çünkü eksik belirlenen rayiç değerin kabul edilmesi, sonradan hak kaybına yol açabilir.

İbraname ve Şerh Konusu

Sigorta şirketi ödeme sırasında araç sahibinden ibraname imzalamasını da isteyebilir. İbraname, belirli şartlarda sigorta şirketinin sorumluluğunu sona erdirmeyi amaçlayan bir belgedir.

Ancak uygulamada;

“Fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır.” veya “Eksik ödeme nedeniyle tüm dava ve talep haklarımız saklı kalmak kaydıyla ödeme kabul edilmiştir.” şeklinde şerh düşülerek ödeme alınması, ileride bakiye pert farkının talep edilmesi açısından önem taşıyabilir. Her dosyanın özellikleri farklı olduğundan, ibraname veya mutabakatname imzalanmadan önce hukuki değerlendirme yapılması önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Araç kaç hasarda pert olur?

Kesin bir hasar oranı veya tek bir kriter bulunmamaktadır. Bir araç, hasarın niteliği ve onarım maliyetinin ekonomik olmaması hâlinde tam hasarlı (pert) kabul edilir. Uygulamada onarım maliyetinin aracın rayiç değerinin yaklaşık %60-70’ini aşması tam hasar değerlendirmesine yol açabilse de bu oran tek başına belirleyici değildir. Nihai karar, eksper raporu ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda verilir.

Sovtaj bedeli ne demek?

Sovtaj bedeli, pert olan aracın hasarlı hâliyle taşıdığı ekonomik değeri, yani hurda veya kalıntı olarak satılabileceği bedeli ifade eder. Hurda aracın araç sahibinde kalması hâlinde, bu bedel pert tazminatından mahsup edilir. Sovtaj bedelinin doğru belirlenmesi, pert tazminatının doğru hesaplanması açısından büyük önem taşır.

Pert bedeli düşük gelirse ne yapmalıyım?

Sigorta şirketinin belirlediği rayiç değer, sovtaj bedeli veya pert tazminatının eksik hesaplandığını düşünüyorsanız, eksper raporunun tebliğinden itibaren 15 gün içinde sigorta şirketine yazılı olarak itiraz edebilirsiniz. Gerekli görülmesi hâlinde ikinci eksper veya hakem eksper incelemesi yapılabilir. Kusur oranına ilişkin itirazlar ise kusur raporunun bildiriminden itibaren 5 iş günü içinde SBM üzerinden yapılmalıdır. İtirazın reddedilmesi veya eksik ödemenin devam etmesi hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir veya dava açabilirsiniz.

Pert kaydı silinir mi?

Hayır. Pert veya ağır hasar kaydı aracın tescil geçmişine kalıcı olarak işlenir ve sonradan silinmez. Ağır hasarlı araçlar gerekli onarım ve teknik kontroller tamamlandıktan sonra “ağır hasar kayıtlı” olarak yeniden trafiğe çıkabilir. 1 Temmuz 2026 tarihinden sonra meydana gelen trafik kazalarında ilgili mevzuat kapsamında tam hasarlı sayılan araçlar ise hurda olarak tescil edilir ve yeniden trafiğe çıkarılamaz.

Pert kayıtlı araç alınır mı?

Alınabilir; ancak pert veya ağır hasar kayıtlı araçların ikinci el piyasa değeri daha düşük olabilir ve yeniden satışı daha zor olabilir. Satın alma kararı vermeden önce aracın hasar geçmişi, TRAMER kayıtları ve pert durumu mutlaka sorgulanmalı, mümkünse kapsamlı ekspertiz yaptırılmalıdır.

Pert olan aracın değer kaybını da alabilir miyim?

Hayır. Tam hasarlı (pert) kabul edilen araçlar için ayrıca araç değer kaybı tazminatı talep edilemez. Bu araçlarda zarar, pert bedeli kapsamında karşılanır. Ancak sigorta şirketinin rayiç değeri veya sovtaj bedelini eksik belirlemesi nedeniyle oluşan pert farkı (bakiye pert bedeli) talep edilebilir. Onarılabilir nitelikteki ağır hasarlı araçlarda ise yasal şartların oluşması hâlinde ayrıca araç değer kaybı tazminatı istenebilir.

Pert Sürecinde Kusur360

Pert tazminatında en önemli unsur, aracın gerçek rayiç değerinin ve sovtaj bedelinin doğru belirlenmesidir. Sigorta şirketleri tarafından yapılan eksik rayiç veya hatalı sovtaj hesaplamaları, araç sahiplerinin önemli tutarlarda pert farkı (bakiye pert bedeli) kaybına uğramasına neden olabilmektedir. Kusur360, 15 yılı aşkın sektör tecrübesiyle pert, pert farkı ve sigorta tazminatı süreçlerinde hak kaybı yaşanmaması için profesyonel destek sunmaktadır.

Süreç şu şekilde ilerler:

1. Kaza, araç ve eksper raporuna ilişkin bilgi ve belgelerinizi bizimle paylaşırsınız.
2. Uzman ekibimiz, rayiç değer, sovtaj bedeli, eksper raporu ve kusur durumunu ücretsiz olarak ön değerlendirmeye tabi tutar.
3. Eksik pert ödemesi veya bakiye pert bedeli tespit edilmesi hâlinde ön ödeme almadan ve sizi uğraştırmadan, Sigorta Tahkim Komisyonu veya yargı süreci dâhil olmak üzere hak arama süreciniz tarafımızca takip edilir.

Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre uygulanacak mevzuat ve hukuki süreç farklılık gösterebilir. Dosyanıza özel ücretsiz ön değerlendirme için Kusur360 ile iletişime geçerek ücretsiz ön değerlendirme talep edebilirsiniz.